Ús Tael

Het Hylpers, ook wel Hindeloopers genoemd, is een van de kleinste gesproken talen van Noordwest-Europa. Het is het meest archaïsche en meest afwijkende systeem binnen de Friese talengroep: geen dialect van het Fries, maar een eigen stadstaal met een eigen klankstelsel, woordenschat en grammatica.

Het Hylpers wordt vandaag gesproken door naar schatting 400 actieve sprekers, vrijwel uitsluitend woonachtig in Hindeloopen. Een deel van de bevolking van circa 850 inwoners heeft passieve kennis: begrijpt het, maar spreekt het niet meer actief. Juist daarom bouwt Stichting Leefbaarheid Jeugd Hindeloopen aan dit platform: een vertaler, een digitaal wordebook, leeroefeningen en een archief van verhalen.

Geschiedenis

Hindeloopen ligt aan de westelijke IJsselmeerkust en deelt met de andere kustplaatsen een geschiedenis van scheepvaart, vissersgemeenschappen en culturele uitwisseling met de wijdere wereld. Door die ligging en de eeuwenlange handel ontwikkelde de stad een eigen taal, klederdracht en schilderkunst die tot vandaag herkenbaar zijn.

Sprekers

De taal wordt van generatie op generatie doorgegeven binnen de gemeenschap, maar die overdracht staat onder druk. Jongeren vertrekken voor studie of werk en keren zelden terug. Taalverlies en vergrijzing versterken elkaar. Hylpers.nl kiest daarom voor een aanpak waarin jong en oud samenwerken, met echte Hylperssprekers als kern: de levende taal zoals die nu in Hindeloopen klinkt, vastgelegd en toegankelijk gemaakt.

Onderzoek en bronnen

In 2019 verscheen het Graet Hylper Wordebook: een woordenboek van ruim 1.000 pagina's en meer dan 16.000 trefwoorden, dertien jaar in de maak, samengesteld door Gosse Blom, Siebren Dyk en Wiebe Evert Zoethout met ondersteuning van de Fryske Akademy. Dat werk is de belangrijkste bron voor het wordebook en de oersotter op deze site. Zie ook de boeken over en in het Hylpers.

Uitspraak, spelling en grammatica

Een uitgebreide taalgids over klanken, spelling, naamwoorden, werkwoorden en zinsbouw is in de maak en verschijnt hier stap voor stap. Wil je nu al aan de slag, gebruik dan de oersotter voor vertalingen, het wordebook voor losse woorden en vervoegingen, en Leare om te oefenen. Heb je kennis van de taal en wil je meeschrijven? Laat het ons weten.